SOZIETATEAK
Talde bateko indibiduoen edo kideen artean funtzio edo eginkizunak argi eta garbi banatuta daude.Kide horiek sozietateak osatzen dituztela esaten da. Hala egiten dute erle, inurri eta termitek.
GIPUZKOA
Kaixo gu Gipuzkoa taldea gara eta Gipuzkoari buruz hitz egingo dizuegu.
Hasteko, Gipuzkoako kokapena aipatuko dugu,Gipuzkoa Espainiako iparraldean dago eta Frantziaren hegoaldean dago eta Euskal Herriko zazpi herrialdetako bat da.Gipuzkoako mugak aipatzen baditugu,iparraldean Kantauri itsasoa,ekialdean Nafarroa,mendebaldean Bizkaia eta hegoaldean Araba daude.
Jarraian, Gipuzkoako armarria aipatuko dizuegu,
koroa du, hiru zuhaitz itsasoaren gainean ditu,koroa bitxi politak ditu,armarriaren eskuin- ezkerraren aldean bi gizon daude.
Gipuzkoako biztanleriari dagokionez,Gipuzkoan 714.360 biztanle daude.
Hiriburuari buruz hitz egiten badugu,hiriburua Donostia da,Donostian 181.188 biztanle eta 1180ean sortu zen.
Orain, Gipuzkoako erliebea aipatuko dugu, Gipuzkoako mendi nagusiak hauek dira:Adarra,Aiako Harria,Jaizkibel,Aizkorri,San Markos,Ernio eta Erlo.
Ibaiak aipatzen baditugu,Bidasoa,Oiartzun,Urumea, Oria,Urola,Deba dira.Orain Bidasoa eta Oiartzun ibaiei buruz hitz egingo dizuegu:
-Bidasoa:Bidaso ibaiak iturbura Nafarroan du;710m garaieran.Gipuzkoan Erdarlatsan sartu eta 9km egiten ditu Lapurdiarekin mugan.Ibaian gora ibai estua da itsasoratzen aldean zabalduz eta Hendaia,Hondarribia eta
Irun kokatzen diren eremu laua sortuz.
-Oiartzun:Oiartzun ibaia15km luzeda, bere derribai laburra da, Aiako Harrian jaio,Errenteria igaro eta Pasaiako badian isurtzen da. Malda handiko ibaia da (milako 45,3) eta horregatik sedimentu kopuru handia garraiatzen du badia eramaten.
Orain, Gipuzkoako klimari buruz hitz egiten badugu, klima Ozeanikoa motakoa da, epela-freskoa,tenperatura moderatuekin, urteko oszilazio termiko txiki eta prezipitazio ugariekin, nahiz eta urtean zehar ondo sakabanatzen diren, udako hilabeteetan urriagoak diren.
Jarraian, Gipuzkoako ekonomiari erreparatzen badiogu,
Gipuzkoako ekonomian bigarren sektorean, turismoak jende gehiago eta indar handiagoa duten,lehen sektoreak ere badu indarra batez ere, barnealdeko eskualdeetan nahiz eta eskualde horietan ere bere pisua BPGan ez den % 3,5 baino handiagoa.
Gastronomiari buruz hitz egiten badugu ,2011-12 ikasturtean, Donostian, Basque Culinary Center ireki zuten.Bere patronatuan hainbat goimailako Euskal Sukaldari hartzen dute parte, hala nola, Juan Mari Artzak, Pedro Subijana,Martin Berasategi, Andoni Luis Aduriz,Karlos Argiñano, Eneko Atxa eta Hilario Arbelaitz besteak beste.
Bukatzeko, Gipuzkoako dantzak aipatzen baditugu,
euskal dantzen biltzarrak, Gipuzkoako dantzen doinuen bilduma prestatu du. Lehenengo CD-an gizon - dantza, brokel-dantza, ezpata-dantza eta doinu zaharren Donostiako Udalaren txistulariak argitu dituzte.
Bigarrenean, tokian-tokiko txistulariak jo dituzte dantzen doinuak.
Read User's Comments0
LAU LAGUNAK
Bazen behin lau lagun: Maria,Garazi,Jone eta Uxue izenekoak. Denek nahi zuten bere lagunak izan,Egun batean Jone galdu zen eta bere lagunak hasi ziren bilatzen eta ez zuten aurkitzen.Hurrengo egunean ere bilatzen hasi ziren,baina ez zuten aurkitzen.Handik egun batean ere hasi ziren bilatzen.Arratsaldean Maria joan zen parkera eta bertan aurkitu zuen Jone.
Read User's Comments0
olibondoa
Fitxa honetan agertzen del zuhaitza olibondoa da.Bere izen zientifikoa Olea europaea da. Zuhaitz mot hau basoko zuhaitza da eta Oleace familiakoa da.
Bere itxurataz hitz egiten badugu, itxura koriazeoa dute,malguak dira,sinpleak,peziolo txikia dute eta limbo osoa.
Hostoak iraunkorrak, obalak. Lore txiki zuri edo horixkak ditu,bi estaminekoak.Eta 2 eta 8m artean neurtzen dute.
OLIBONDOAREN HOSTOAK
Ugalketari dagokionez,olibondoa hazien bidez ugaltzen da. Olibondoaren fruitu mamitsua da.Hasieran berdexka eta heltzean beltzezka. Olibondoaren fruituak,olibak,20 eta 35mm arteko diametroa esfera-forma dute.
Jarraian,bizitzeko behar dituen baldintzak aipatuko ditugu eta honetaz esan dezakegu klima oso beroa ez dutela behar, dena jasan egiten du. Baina bai argi asko behar du.
Bukatzeko olibondoa bizi den ekosistema aipatuko dugu: Mediterraneoan bizi da.
Beste informazioa: Olibondoa maiatzean eta ekainaren urtean loratzen da, eta fruituak urria eta abenduan bitartean heltzen dira.Olibak udazkenean jasotzen dira.
Read User's Comments0
PREHISTORIA
Odei- Leslie-Alvaro
Hola somos el grupo Rulli-iker-Leli y vamos a presentar uno de los tres periodos del la prehistoria.
Los tres periodos son : Paleolitico, Neolitico y la edad del metal.Nosotros describiremos el Neolítico que es el segundo periodo de la prehistoria.
El neolítico se aplica el periodo de la prehistoria que sigue al paleolítico y es el anterior a la edad de los metales; se caracteriza por el pulido del los instrumentos de piedra, la formación de poblados sedentarios y el inicio de la agricultura y la ganadería.
la agricultura es el conjunto de técnicas y conocimientos para cultivar la tierra.En ella se engloban los diferentes trabajos de tratamiento del suelo y los cultivos de vegetales. Comprende todo un conjunto de acciones humanas que transforma el medio ambiente natural.
La ganadería es una actividad económica de origen muy antiguo que consiste en el manejo de animales domesticables con fines de producción para su aprovechamiento.
Ahora vamos a hablar porque los hombres se pasaron de ser nómadas a sedentarios:
Los hombres eran nómadas porque estaban en busca de alimento, tanto recolectando frutas como cazando animales, pero conforme se iban terminando esos recursos alimenticios, las personas debían de moverse a otras partes en busca de alimento.
Cuando el hombre comienza a visualizar y a comprender la forma en como los granos iban creciendo haciéndose trigo, entonces ellos mismos comenzaron a "sembrar" las semillas y al paso de un tiempo, el hombre obtuvo un trigo.
A esto se le conoce como agricultura y desde esa invención, el hombre llega a la etapa del neolítico.
Con la agricultura el hombre se hizo sedentario; lo que tuvo que pasar fue de que los hombres tenían que cuidar lo que habían sembrado, pero para eso, comenzaron a construir sus primeras casas que luego fueron aldeas y luego se fueron formando comunidades grandes.
El animal, dejó de usarse como caza, bueno, en su mayoría, porque el hombre seguía comiendo carne, pero usaba a los animales y su fuerza para simplificar sus trabajo.
con esto, la comunidad se fue protegiendo cada vez más del "exterior" y con el alimento "seguro" por las cosechas, las personas vivian mas tiempo, ademas de que un factor importante a su alimentación fue la cosecha de cereales.
así es como fueron creciendo las comunidades hasta irse convirtiendo en ciudades.
Regularmente, se usaban herramientas hechas de piedra que fueron haciendo más y más sofisticadas y especializadas, hasta adquirir un acabado fino. Las piedras más adecuadas para construir herramientas, eran aquellas con un alto porcentaje de dióxido de silicio , porque bastaba con un fuerte golpe para que se formara una "escama", cuyos bordes quedaban muy filosos.
Read User's Comments0
PANDA HANDI
Fitxa honetan agertzen den animalia panda handi da.Izen-zientifikoa Ailuropoda melanoleuca da eta familia Ursidae da.
Panda handi, heterotrofoa, ornoduna, ugaztuna, bibiparoa eta lehorreko edo uretakoa da.
Bi espezie daude:
- Ailupoda melanoleuca melanoleuca: Panda gehienak ezpezie horretakoak dira.Sichuan eskualdeko alderdi menditsuetan ageri da ezpezie mota hori.
- Ailupoda melanoleuca qinlingensis: Quinling eta Shaanxi mendietan dago. Sichuaneko hartzetatik bereizten dira euren kolorea ezberdina delako.
Itxuraz hitz egiten badugu, leku bakoitzeko pandek itxura ezberdina dauzkate. Sichuaneko panda ezagunena da eta ile zuri eta beltza dauka. Quinling ezpezie,ez hain ugaria,ile arrea du. Belarriak muturra,begien inguruko ilea eta sorbaldean ile ilenenak daude eta aurpegian, sabelean eta bizkarrean ile zuriak.
Elikadurari dagokionez, nahiz eta haragijaleen ordenakoak izan,gehien bat belarjaleak da. Jaten duten %99-an banbu kanabera da. Batzuetan zomorroak,arrautzak,marraskariak eta orein kumeak jaten dituzte. Egunean 40kg banbu jaten dute,eta hori jateko 14 ordu behar izaten dute.
Bere ugalketa aipatuko dugu, panda handiak ez dira oso animalia ugalkorrak: emeak kume bakar bat izaten du 2-3 urtetik behin. Gainera,panda basatien populazioa erdira jaitsi da azken hamarkadetan,beraz bikotekide topatzeko gero eta aukera gutxiago dute.Eta zooetara eramaten direnean,are gutxiago ugaltzen dira.
Pandak bakartiak dira, baina eme batzuk bereizita bizi dira panda dominatzailea baten lurraldean. Berarekin parekatzen dira behar dutenean.
Panda 6 txinako mendietan bizi dira. txinan 1596 pandak daude,batzuk mendietan eta beste bat zoologikoetan adibidez: Ocean Park (Hong Kong, China)
Beste herrialdeetako zoologikotan ere panda handia ikus dezkagu,
adibidez:
Tiergarten Schönbrunn (Viena, Austria)
Pandaren bizitzeko baldintzak,euren jarduerak garrantzitsuenak eguzkitan jartzean da. Eta beste denbora gehiena lotan ematen dute.Tropikoetako animalia denez hibernatzeko ohitura galdu da. pandaren egoera oso larria da.Azken urteotan,gainbehera egin du populazioa .Gaur egun 2.500- 3.000 panda handi besterik ez dira geratzen mundu osoan, panda gehienak bizi dira txinan.
bestelakoak:
pandak metroko luzera 1.2 - 1.8 buruz dira, eta 100 eta 115 kilo arteko batek beste pisatzen dute. Igerilari oso onak dira.
Argazki bat panda handi batekin 50 euro balio du. Eta panda ume batekin 100 euro balio du..
Read User's Comments0
LA VISITA DE LA CONDESA
AUTOR: Pilar Molina Llorente
EDITORIAL: A TODA MAQUINA
RESUMEN
Un día el alcalde recibió una carta que decía que la condesa iba a ir a Fontenera.
Pasaron los días y el alcalde dijo que tenían que limpiar sus casas y la calle.Al día siguiente el alcalde le dijo a la gente que quien impresionara a la condesa se llevaría 50 monedas de oro.Todos querían llevarse el dinero,una mujer llamada Pomponia hizo una tarta de manzana y uva,tres niñas hicieron un perfume,dos inventores hicieron unos zapatos de lana y el alcalde hizo un libro sobre la historia de Fontenera que no era verdad.
Tras unos días el primer día de primavera la condesa llego,pero lo mas que le impresiono fue los ojos de un niño llamado Nico.
Read User's Comments0
un día cualquiera de la prehistoria
UN DÍA CUALQUIERA EN LA PREHISTORIA
(abuela del neolítico)
Hoy me he despertado con la luz del sol,me he lavado la cara con agua y me he vestido con pieles de animales. He comido frutos silvestres machacados por mi hijo.
Nada más terminar de comer, los hombres volvieron de cazar.
He salido de la cabaña para cambiar algunas cosas con los demás.
Luego he hido a recolectar algunos frutos silvestres.
Después de recolectar he ido a tejer y a hacer algunos utensilios de cerámica.Más tarde he recogido: trigo,legumbres,cebada...
Separe toda la cosecha y puse en una canasta cada cosa.
Luego me he ido a ver a algunas niñas para enseñarles la tareas de una mujer: cosechar,tejer, hacer utensilios con la cerámica,ordeñar
Después he hecho la comida, cordero asado,legumbres cocinadas
y unos frutos silvestres. Termine de hacer la comida y toda la familia vino a comer, mi hijo me machacado la comida.
Después de terminar de comer toda mi familia se ha hido a sus trabajos.
Read User's Comments0
PAISAIA
PAISAIA
Argazki honetan ikusten den paisaia, San markoen Mendebaldean dago paisaia.Ikusten den mendia laborantza da non pertsonak lan egiten dute.
Bertan gehien antzematen diren koloreak,zeruaren grisa,mendia zuhaitz berde -berdea dira. mendian laborantza handiak daude, or gendeak egiten dute lan.Mendiaren ezkerrealdean fabrika batzuk daude.
Erliebeari dagokionez,irudi honetan mendia laborantza ikusten da, zuhaitz batzuk eta belarra.
Hidrogafiari dagokionez, irudi honetan es dago hidrogafia.
Landarediataz hitzegiten badugu,argi ikus dezakegu mendi hau menditsua da.
Irudian ikus daitezke elemuntu guztiak ez dira naturalak, mendia menditsua da baina laborantza bat da eta or pertsonak egiten dute lan bere eskuekin.
Paisai hau niretzat oso polita dela iruditzen zait,argazkian ikusten da, pertsonak oso langitsuak dira.
Read User's Comments0
IPOTZ JAUZKARIA
EGILEA: Myrian Syalero
ARGITALETXEA: Aizkorri
LABURPENA
Orain dela denbora asko,urruneko herrialde batean, errotari batek esan zion eta erregeari berak zeukan alaba oso ederra zela lastoa irun eta urre bihurtzen zuela.Erregea joan zen alabak ikustera eta erregeak alaba gela batean sartu zuen esanez hor zegoen lastoa urre bihurtu behar zuela, bestela berak akatuko zuela.
Neskak ezin zuen hainbeste lan egin eta ipotx jauzkaria esan zion.
Berak bihurtuko zuela lastoa baina bere lepokoaren truke.
eta beste egunean ere beste logelara eman zion alabari lastoa urre bihurtzen.Berriro egoera berdina gertatu zen eta orduan lepokoa ez zuenez Ipotxak eraztuna eskatu zion. HUrrengo egunean neskak esz zuenez ezer truke aldatzeko, baina bai erregeak berari ezkonduko zirelaren hitza, Ipotxak erregearekin izango zuen lehenengo haurtxoa eskatu zion. Horrela gertatu zen baina haurra jaio zenean amak ez zuen umea eman nahi eta horren truke Ipotxak bere izena asmatzea 3 egunetan eskatu zion. Lortu zuten eta umea gurasoekin gelditu zen.
Read User's Comments0
Suscribirse a:
Entradas (Atom)